


De Budde: een stukje Nijverdalse geschiedenis dat blijft voortleven
Wie in Nijverdal de Grotestraat volgt, passeert ongemerkt een gebouw dat al generaties lang deel uitmaakt van het dorpsleven. Budde behoort tot die bijzondere plekken waar geschiedenis, herinneringen en gastvrijheid samenkomen. Duizenden inwoners hebben er een verjaardag gevierd, een bruiloft bijgewoond, een vergadering gehouden of simpelweg genoten van een kop koffie en een goed gesprek. Daarmee is Budde veel meer geworden dan alleen een café of restaurant. Het groeide uit tot een plek die onlosmakelijk verbonden raakte met de geschiedenis van Nijverdal.

Budde werd gebouwd aan de Groote Weg, zoals de huidige Grotestraat vroeger heette. Nijverdal ontstond langs de Rijksstraatweg Almelo-Zwolle, die in 1829 werd aangelegd. De doorgaande weg door het dorp stond lange tijd bekend als de Groote Weg of Grooteweg en kreeg pas later officieel de naam Grotestraat. Op kaarten van na ongeveer 1920 komt vrijwel uitsluitend die naam voor. Een historische foto, vermoedelijk gemaakt tussen 1905 en 1910, laat het oorspronkelijke pand van De Budde zien op de kruising van de Grotestraat en de Smidsweg. Het gebouw met zijn opvallende baksteenarchitectuur, mansardedak en aanbouw aan de linkerzijde is hetzelfde pand dat later zou uitgroeien tot een begrip in Nijverdal. Destijds ontbraken nog de verbouwingen en uitbreidingen die het gebouw in de loop van de twintigste eeuw zou ondergaan.
Lange tijd werd aangenomen dat de oorsprong van Budde terugging tot 1836. Dat jaartal werd vaak genoemd als het begin van het horecabedrijf. Recent onderzoek van de Historische Kring Hellendoorn-Nijverdal heeft echter aangetoond dat de werkelijkheid waarschijnlijk anders ligt. Op basis van kadastraal onderzoek concludeerde Jan Lohuis dat de familie Budde vermoedelijk tussen 1877 en 1879 op deze locatie een café begon. Daarmee behoort Budde nog steeds tot de oudste horecabedrijven van Nijverdal, maar lijkt de geschiedenis enkele tientallen jaren later te zijn begonnen dan jarenlang werd gedacht. Er hangt wel bij de ingang van De Budde een plakkaat met het jaartal 1836. Wij hebben geen idee wat juist is en houden het op ‘’lang geleden’’.
In die beginjaren lag het café aan een belangrijke route door het snel groeiende Nijverdal. Reizigers, handelaren, arbeiders en inwoners vonden er een plek om uit te rusten, iets te eten of de laatste nieuwtjes uit te wisselen. In een tijd waarin radio, televisie en internet nog niet bestonden, vervulde een herberg een belangrijke maatschappelijke functie. Hier werden contacten gelegd, afspraken gemaakt en verhalen doorverteld.
Een van de meest bijzondere hoofdstukken uit de geschiedenis van Budde speelde zich af rond 1901. In dat jaar raakte Nijverdal landelijk in de belangstelling door berichten over goud in de bodem van de Nijverdalse Berg. Het nieuws verspreidde zich als een lopend vuurtje. Gelukzoekers, avonturiers en nieuwsgierigen trokken naar het dorp in de hoop een fortuin te vinden. Hoewel later bleek dat de verwachtingen veel te hooggespannen waren en van grootschalige goudwinning geen sprake kon zijn, bracht de zogenaamde goudkoorts veel leven in het dorp. Budde profiteerde daarvan mee. De herberg bood onderdak aan bezoekers die van heinde en verre naar Nijverdal kwamen en werd volgens de overlevering uitgebreid om de toestroom op te vangen. De goudzoekers verdwenen uiteindelijk weer toen duidelijk werd dat de rijke goudaders uitbleven, maar het verhaal bleef voortleven als een kleurrijk onderdeel van de geschiedenis van zowel Budde als Nijverdal.
Naarmate Nijverdal verder groeide, groeide Budde mee. Het bedrijf ontwikkelde zich tot een geliefde ontmoetingsplaats waar verenigingen bijeenkwamen, families hun feesten vierden en ondernemers zaken bespraken. Vele generaties Nijverdallers bewaren herinneringen aan momenten die zich afspeelden binnen de vertrouwde muren van het horecabedrijf. Hoewel het pand door de jaren heen meerdere malen werd aangepast en uitgebreid, bleef de karakteristieke uitstraling behouden.

Na de periode van de familie Budde kwam het bedrijf in handen van de familie Korbeld. Antoon van de Budde was getrouwd met Anne Korbeld. Het echtpaar kreeg geen eigen kinderen, maar nam Hein Korbeld, een neef van Anne, als zoon aan. Hij behield daarbij zijn familienaam. Hein Korbeld trouwde later met Marie Galgenbeld. Vooral de namen Hein en Marie Korbeld zullen bij veel oudere Nijverdallers herinneringen oproepen. Onder hun leiding bleef De Budde een vertrouwd adres voor inwoners van Nijverdal en de wijde omgeving. Hun zoon Arnold Korbeld groeide op tussen de gasten, de bedrijvigheid van het restaurant en het dagelijkse horecaleven. Later zette hij samen met zijn vrouw Marie de familietraditie voort. Zo bleef De Budde gedurende meerdere generaties een echt familiebedrijf, waarin gastvrijheid altijd centraal stond.
Na de familie Korbeld brak opnieuw een nieuw hoofdstuk aan. Het bedrijf kwam in handen van Rob en Brendy Telgenkamp. Ook onder hun leiding bleef Budde een bekende naam binnen de Nijverdalse horeca en behield het zijn rol als ontmoetingsplaats voor jong en oud. Tegelijkertijd werd gewerkt aan het behoud van het historische karakter dat zoveel inwoners met het bedrijf verbinden.

In 2017 begon wederom een nieuwe periode in de geschiedenis van het karakteristieke pand. Vanaf dat jaar namen Edzard en Annelot Poppema de exploitatie van het horecabedrijf op zich. Met hun opleiding aan Hotelschool Tio en een frisse blik op gastvrijheid gaven zij een eigentijdse invulling aan Budde. De naam kreeg het woordje De ervoor en vanaf die tijd heet het ‘’De Budde”. Het restaurant bleef daarbij trouw aan zijn belangrijkste functie: een plek waar mensen elkaar ontmoeten. Zelfs tijdens de coronaperiode wist het bedrijf zich aan te passen door onder meer afhaal- en bezorgactiviteiten op te zetten.
Ruim een eeuw nadat de eerste gasten er neerstreken, staat De Budde nog altijd op dezelfde vertrouwde plek aan de Grotestraat. Het gebouw heeft de ontwikkeling van Nijverdal van nabij meegemaakt, van jong fabrieksdorp tot moderne woonplaats. Generaties inwoners zien het nog steeds als een herkenbaar onderdeel van hun dorp. De geschiedenis van De Budde bestaat niet alleen uit stenen, eigenaars en jaartallen, maar vooral uit de duizenden verhalen van mensen die er door de jaren heen zijn binnengewandeld. Juist daardoor blijft De Budde een levend stukje Nijverdalse geschiedenis dat ook in 2027 nog volop voortleeft.
Tekst; Peter Stevens Nijverdal Objectief
Sporen van de Tijd
Waar verleden en heden elkaar ontmoeten.

KvK 69052506
Whatsapp 06 1722 7140
Email info@nijverdalobjectief.nl
Website www.nijverdalobjectief.nl
.jpg?etag=W%2F%22320f0-19812ca3ec8%22&sourceContentType=image%2Fjpeg&ignoreAspectRatio&resize=300%2B129&extract=25%2B8%2B244%2B120&quality=85)